بشاگرد ، منطقه ای کم نعمت ، غریب و دور افتاده که داستان تاریخ مبارزه مردمانش با خست طبیعت و چپاول بیگانگان ، بخشی از حماسه مردم ایران زمین در مبارزه برای بقا را تشکیل می دهد . حماسه ای که نسل ما و نسلهای بعد می بایستی به بازشناسی آن بپردازند تا آموخته ها همچون چراغی درخشان و مطمئن راههای آزمون شده ادامه بقا در این سرزمین را بنمایاند.
الف- خصوصیات جغرافیایی – اقلیمی
بخش بشاگرد متشکل از 4دهستان میباشد که دهستان گوهران در شمال و دهستان گافر و پارامونت در شرق ودهستان جکدان در غرب و دهستان سردشت در مرکز آن فرار دارد .
بشاگرد با مساحت 10 هزار کیلومتر مربع محدود است از شمال به کرمان ، ازمغرب به سیریک و بیابان ومیناب ، از مشرق به سیستان و بلوچستان و از جنوب به جاسک و حوزه شرق آن و دریای عمان .
بشاگرد در مجموع از 180روستا و آبادی وحدود 35000 نفر جمعیت تشکیل شده است که علاوه بر تقسیمات کشور ی، به نوعی تقسیمات خاص که ناشی از وضعیت قومی و قبیله ای و موقعیت جغرافیایی روستاهامیباشد پایبند هستند و بر این اساس بشاگرد را میتوان به زنگیک،پیزگ،گافرو پارامونت و درابسر(دراوسر)تقسیم بندی کرد.
بشاگرد ، سرزمینی دارای ارتفاعات و پستی و بلندیهای بسیار است که از جمله مهم ترین ارتفاعات آن میتوان رشته کوه آهویری اهون ،کوه مهراب و گورکوه گافر وبند مارز را نام برد.
بشاگرد به علت استقرا در اراضی بلند و مرتفع تنها محلی است که هوای آن به نسبت خنک و معتدل است و چشمه های متعدد حوالی آن حاکی از وجود آب فراوان است.
نقاط مختلف بشاگرد به سبب مجاورت با دریا ، نزدیکی به دشت ، و نیز کوهستانی بودن دارای گونه های متفاوت آب و هوایی است . در کرانه های دریای عمان گرما شدت زیاد دارد و وجود رطوبت بر ناسازگاری هوا می افزاید . در جلگه ها هوا خشک و گرم است . در ارتفاعات ، از جمله کوه مهراب و آهویری ، هوا معتدل است . در این منطقه علیرغم سرمای شدید به علت خشک بودن هوا در فصل زمستان تا کنون برف نباریده است .
با وجود بخشهایی خشک و بی آب و علف در بشاگرد ؛ اما با وجود این در دوره هایی که وضع مساعد باشد و طبیعت یاری کند ، در همین سرزمین نیز انواع مرکبات و میوه های گرمسیری ، مانند : موز ، انبه ، زیتون ، خرما ، پنبه ، ذرت ، برنج و گندم به عمل می آید و در برخی مناطق ، به گفته مردم : در سالهایی که آسمان بر سر مهر باشد و باران بزند ، یک تخم صد تخم محصول به دست می آید . طبیعت بکر بشاگرد موقعیت مناسبی برای پرورش دام فراهم می آورد و به همین سبب دامداری در این مناطق رونق دارد اما دامداری در آن به شکل سنتی انجام میشود و صرفه اقتصادی ندارد و تنها نیاز خانواده ها را برآورده میکند.
دراین منطقه همچنین گیاهان صحرایی مختلف و متنوعی می رویند که سالها استفاده طبی و خوراکی دارند.
کشاورزی و دامداری در بشاگرد به علت سنتی بودن تا کنون صرفه اقتصادی نداشته است اما با برنامه ریزی هایی میتوان آن را به فعالیتی با توجیه اقتصادی تبدیل کرد . خصوصا آنکه برخی از محصولات کشاورزی بشاگرد همچون سیر و لیمو شیرین و برخی از مرکبات بنا به اظهارات اهل فن بسیار خارق العاده میباشند.
نکته قابل ذکر بارانهای بشاگرد میباشد که به صورت شدید و سیل آیا میباشند و با توجه به شیب زیاد زمین در اکثر مناطق بلافاصله بعد از بارش باران آب به صورت سطحی جاری شده و با وارد نمودن خسارات به اراضی و جاده ها ،همه ساله قربانی گرفته وبه سرعت به دریای عمان میریزد که احداث سد در مسیر رودخانه های این بخش میتواند تا حدود زیادی از وارد آمدن خسارت جلوگیری نموده و موجبات استفاده بهینه از این نعمت خدادی را فراهم خواهد آورد.
نکته قابل تامل دیگر احداث سد جگین بر یر اصلی ترین رودخانه این بخش میباشد که اکثر رودخانه های بخش به آن سرازیر میشوند ولی تا کنون هیچ خیری از این سرمایه گذاری عظیم برای مردم این منطقه حاصل نشده است. زیرا این سد در انتهای رودخانه جگین که تقریبا انتهای محدوده بشاگرد میباشد احداث شده است و اکثر اراضی حاصلخیز منطقه در مناطقی بالاتر از آن واقع شده اند و حتی آب بشاگرد پاسخگوی کمبود آب شرب بعضی از روستاهای آن نمیباشد .
ب- تاریخ
نگارش تاریخ سرزمینی وسیع ، با طایفه ها و تیره های گوناگون و پراکنده ، کار آسانی نیست ، تاریخ چنین سرزمینها معمولا به آمیخته ای از مهر و کین تبدیل می شود ، مهر و کینه ای که روایتهای تاریخی را از داوریهای مغرضانه و کینه توزانه و یا افسانه پردازی و حماسه سرایی انباشته می سازد و واقعیات و رخدادها را در هاله ای از ابهام فرو می برد . به همین سبب تاریخ بشاگرد ، در قیاس با تاریخ دیگر اقوام این مرز و بوم ، دارای غرابت و غموض بیشتری است. در نتیجه پژوهشگرانی که با شناخت ناقص ، بدون در نظر گرفتن کهنسالی سرزمین ، طبیعت غریب ( گاه بخشنده و گاه خسیس ) ، سختکوشی ، صبر ، و سازگاری مردمی با فرهنگ گسترده و غنی ، ... به اظهار نظر درباره بشاگرد پرداخته اند و اغلب عقب ماندگی و خشکی منطقه و خست طبیعت افق دیدشان را محدود کرده است ، با پیچیدگی افزونتری رو به رو شده اند. اینان اکثرا بر قامت بشاگردتنپوشی از اتهامات رنگ وارنگ بافته و آن را به غارتگری های گاه و بیگاه این مردم آراسته اند . چنین روایات ناشیانه و خام ، جملگی دراصل از عدم درک کامل و شناخت دقیق این گروه افراد نشأت می گیرد ، آنان که نه بدرستی از مشکلات تاریخی و طبیعی منطقه آگاه بوده اند ، نه به صورتی عمیق به مسایل جامعه شناختی و فرهنگ شناختی مردم بشاگرد وقوف داشته اند. در مورد ویژگیهای اخلاقی مردم بشاگرد ، میتوان گفت بشاگردیان کاملا صحیح العمل و درست کارند و اگر یک شیء قیمتی یا سند و نوشته ای به آنها بسپارید ، ابدا خیانت نمی کنند و در نگهداری آن از جان خود دریغ نخواهند کرد.